robots — Boeggn

The Liberation

Sun, 21 Mar 2021 19:56:00 +0100

Ian Tregillis Orbit, 2016, 464 blz.

Ahem ja, spoilers. ’t Is niet moeilijk te raden wat het verloop van het verhaal ongeveer is, als het eerste boek gaat over onderdrukte robots, het tweede boek de titel The Rising heet en het derde The Liberation.

Dus ja, in het tweede boek is er een opstand, en in het derde boek is er een bevrijding. Hoofdrolspelers zijn Nederland (wereldmacht, maakt en controleert robots), Frankrijk (een klein stukje land ergens in Canada, vooral sterk in chemie), en dan een aantal verschillende facties robots.

De grootste verdienste van het derde boek is dat het een degelijk einde van de reeks was en niét meteen voorspelbaar.

A++ would recommend.

En nu nadenken over het volgende boek dat ik zou lezen. Ik dacht even aan N.K. Jemisin’s The City We Became. Ik heb met haar Broken Earth-reeks gelezen in 2018, niet met veel plezier want is geen reeks om plezier bij te hebben als ge het leest, maar toch met veel voldoening. En als ik lees dat The City We Became gaat over verpersoonlijkte steden, dan moet ik direct denken aan Americon Gods-achtige toestanden, en daar ben ik wel voor. Maar als ik dan halve reviews lees (zeer tegen mijn gewoonte in, maar ik had twijfels), heb gelijk niet zeer veel goesting in een boek dat nogal prekerig over de people of colour en de lgbtq+ doet:

The characters didn’t clarify my ambivalence any. They felt familiar, only with over the top stereotypes. NYC, a homeless young brown-skinned gay man. Manny, our cold-blooded amnesiac Manhattanite of questionable ethnicity and gay leanings. Brooklyn, Black woman, who has re-invented herself, is taking care of the family, and being a successful leader. Queen, a new generation of emigrant, making her home in a tenement, building community and being a caretaker. Bronx, an aging artistic socially conscious lesbian Native. And must we? Oh yes, we must: Staten Island, the alienated white-skinned daughter of a police officer.
review van Carol op Goodreads

Mja. Ik snap het allemaal hoor, dat Amerika en kleur en afkomst en geaardheid en alles zeer belangrijk zijn, maar nu misschien even niet.

Even wat meer goesting in escapisme dan met mijn neus in de problemen geduwd te worden.

The Rising

Fri, 19 Mar 2021 19:53:00 +0100

Ian Tregillis Orbit, 2015, 480 blz.

Het zou gemakkelijk zijn om in het verhaal van de onderdrukte robots en de slechte Hollanders een allegorie te zien voor de onderdrukte slaven en zo, maar dat zou te gemakkelijk zijn.

Het zit er wel érgens in, natuurlijk, maar het is ook meer dan dat. Holland is in deze alternatieve wereld zo ongeveer meester van de hele wereld, te beginnen met heel Europa, waar iedereen Hollands spreekt. Dat allemaal, natuurlijk, gebouwd op de mechanisme mensen die onvoorwaardelijk trouw zijn aan de Kroon.

Om de zoveel zeer veel tijd is er eens een robot die kan ontsnappen aan het juk van Holland, en Jax is er zo één.

Fijne personages in het boek: Jax zelf natuurlijk, maar ook Bérénice, het hoofd spionage van het stervende Franse koninkrijk, en een hele reeks nevenpersonages.

Er is niet echt veel over te vertellen zonder spoilers, maar het is de moeite van het lezen waard. En voor één keer is het een boek waar de schrijver wél zijn best gedaan heeft om geen taalkemels meer te laten staan. Als er Frans of Nederlands gesproken wordt, is het correct. Nederlandse termen, die onvermijdelijk zijn in een wereld beheerst door Nederland, zijn juist.

Ik ben maar één fout tegengekomen, en dat was denk ik een kleine vergetelheid: de gestapo-agenten van Nederland heten verderers in de reeks. In het Nederlands noemen ze zich “tuinier”, zoals in “Tuinier Bell”. Maar om de één ofd andere reden staat er een V en geen T op een badge van Anastasia Bell, het overigens fantastisch slecht personage dat de hoofdtuinier is.

Jawel, aangeraden, alweer. Content dat ik geen slechte boeken meer gelezen heb de laatste tijd.

The Mechanical

Thu, 18 Mar 2021 19:50:00 +0100

Ian Tregillis Orbit, 2015, 480 blz.

Zes jaar geleden was ik zeer content van dit boek, maar tegelijkertijd ook zeer kwaad op mezelf dat ik aan boek één van een trilogie was begonnen waar nog geen boek twee en drie van bestond.

Dat is dus in 2021 geen probleem meer. ’t Is te zeggen, eigenlijk al sinds 2016, een dik jaar nadat ik het eerste boek gelezen had.

Ik was een heel stuk van dit boek vergeten, en het was aangenaam weer kennis te maken in de wetenschap dat ik gewoon verder kon lezen.

Ik heb er voor de rest niet méér over te zeggen dan wat ik er zes jaar geleden over zei. =)

Klara and the Sun

Tue, 09 Mar 2021 19:35:00 +0100

Kazuo Ishiguro Knopf, 2021, 304 blz.

Wel wel wel, dát was nog eens een verschil. Na drie barslechte pulpboeken en drie pulpboeken die nog wel meevielen, achtig, een boek lezen van een Nobelprijswinnaar.

Pas op, ’t is niet omdat die mens een grote prijs gewonnen heeft dat ik daarom noodzakelijk zijn boeken goed ga beginnen vinden of zo — het vorige boek dat ik van hem las, The Buried Giant, vond ik zelf helemaal niét goed.

Dit was iets anders. Het speelt zich af in een niet nader gespecificeerde maar redelijk nabije toekomst, met genetische manipulatie en artificiële intelligente en allerlei grote maatschappelijke veranderingen wegend die dingen.

We zien de wereld door de ogen van Klara, een Artificial Friend. Ze is duidelijk (zeer) intelligent, heeft echte en diepe emoties, maar bijzonder weinig kennis. ’t Is niet alsof ze een verbinding met een internet heeft of een interne encylopedia, en dus bouwt ze haar eigen wereldbeeld op.

En dat is van een ontroerende schoonheid. Ze werkt op zonne-energie; in de winkel worden de AF’s geroteerd van plaats naar plaats en heel soms mag ze een tijdje in de etalage staan waar ze de zon kan zien. Ze heeft praktisch met niemand interactie, en ontwikkelt een eigen soort mythologie/godsdienst rond de Zon.

En dan wordt ze gekocht door een vrouw, voor haar dochter. En blijkt dat de dochter ernstig ziek is.

We weten alleen wat Klara weet, en dus wordt het maar met stukjes en beetjes duidelijk in wat voor een dystopische wereld we ons bevinden, en wat voor een keuzes de verschillende personages gemaakt hebben en maken.

Er veel meer over vertellen zou niet goed zijn. Het is een fascinerend boek. Over keuzes maken en loslaten, en wat het is om een mens te zijn en wat hoop en liefde zijn.

Ik zou het iedereen aanraden.

Er zijn nogal wat mensen — vooral uit de “echte sciencefictionlezer”-categorie die het een traag en onduidelijk boek vinden, die het een gebrek aan diepgang verwijten, die gemiste kansen tot maatschappijkritiek zien, die het allemaal veel en veel te clichématig vinden, met oude tropes die al totterdood verkend zijn, van I Robot tot, welja, Murderbot.

Ik vind dat mensen die de essentie niet vatten. Dit is geen alwetende verteller, dit is Charlie uit Flowers for Algernon, maar dan als hij een robot zou zijn die emotioneel intelligenter wordt, maar toch begrensd door zijn programmatie. Achtig.

Exit Strategy

Fri, 26 Feb 2021 19:11:00 +0100

Martha Wells Tor, 2018, 176 blz.

Boek vier, maar eigenlijk is het gewoon het einde van een wat langer verhaal. Voor hetzelfde geld (wel, eignelijk niet: voor vee minder geld) had het gewoon één boek kunnen zijn.

Het was een degelijk einde, maar ik had er gelijk toch wat meer van verwacht.

Zoals dat veel van de shenanigans waar de antagonisten (anonieme bedrijven) zich mee bezig houden eigenlijk te maken hebben met achterblijfsels van niet-menselijke aliens van lang geleden, en dat ik toch ergens gehoopt had op wat meer zicht op die dingen.

Maar hey, ’t is een fijn einde, het sluit proper af, de personages (vooral Murderbot zelf natuurlijk) maken een fijne evolutie door, A++ would recomment.

Ook dit, trouwens, was weer de lengte van een degelijke lange televisieserieaflevering.

Het zou niet verkeerd zijn om hier een miniserie van te maken. Met pakweg acht afleveringen of zo, perfect voor Netflix of Prime.

Met een asexueel en androgyn hoofdpersonage, en géén romantiek of sex in de lucht maar wel voorzichtige openingen naar meer vertrouwen en vriendschap. Dat zou ook nog wat zijn.

En aangezien het ook voortdurend gaat over kijken naar series, zou het wel grappig zijn om series-in-de-serie te hebben. Een totaal camperige Space 1999-achtige versie van Rise and Fall of Sanctuary Moon, waar moet ik tekenen?

Hoe meer ik er over nadenk, hoe meer ik het een uitstekend idee vind. Een snelle zoek door het interwebs geeft mij niet direkt het gevoel dat het al in the works zou zijn, dus maak er misschien rap eens werk van, gasten.

Network Effect

Fri, 26 Feb 2021 19:11:00 +0100

Martha Wells Tor, 2020, 350 blz.

Hoezee! ’t is een Murderbot-boek. Geen novelle die op géén tijd uit is deze keer. Wel een boek dat op geen tijd uit is, deze keer. :)

Ik las in een review op NPR

if the first books were episodes in a four-part TV miniseries, then Network Effect is the feature-length movie with the bigger budget and scope

en ik ben het daar niet noodzakelijk mee eens. Dit zou gewoon een tweede seizoen van de tv-serie kunnen zijn. Voor een film staat het niet genoeg op zijn eigen poten: dit is géén boek om te lezen zonder de vorige vier gelezen te hebben.

Network Effect leest ook als een verhaal in hoofdstukken: een inleiding met een paar karakterinteracties met nieuwe mensen, dan een avontuur op een schip, dan het schip redden, en dan tegelijkertijd vechten op een ruimtestation en een planeet enerzijds en op een ander schip anderzijds, om dan op het einde iedereen samen te brengen om overal mensen te redden.

Murderbot blijft groeien, personages uit de vorige boeken komen terug (en hoe!), en het eindigt met een zowaar voorzichtige opening naar Echte (niet-romantische alhoewel een mens zou beginnen twijfelen) Vriendschap en Nieuwe Avonturen.

Er wordt niet veel aan worldbuilding gedaan, maar in de achtergrond is die er natuurlijk wel: voor zover te reconstrueren is uit het verhaal, moet er héél lang geleden één of meer niet-menselijke alien beschavingen geweest zijn. Daar zijn tegenwoordig alleen nog archeologische dingen van te vinden of achterblijfsels van materialen (ik stel mij vuilnisbelten voor binnen tienduizend jaar: abnormaal hogen concentraties plastiek en glas en andere stoffen die een mens niet zou verwachten, en waar wel iets mee te doen is op de vrije markt).

Geen idee of er veel geweten is over die aliens, maar die overblijfsels zijn ook niet zó zeldzaam, want er zijn zeer duidelijke officiële regels over wat er al dan niet mee mag gedaan worden.

Bij de mensen moet er een eerste golf van colonisatie geweest zijn, via wormholes, van een hele grote reeks werelden. En die moeten dan min of meer uitgepieterd zijn, want ze zijn (ik heb de indruk niet meer dan een eeuw of twee of zo later) gevolgd door corporaties die grotendeels de rol van regeringen overgenomen hebben in de Corporation Rim — ik vermoed dat dat een plaatsaanduiding is. En de Aarde is vergeten, zo lijkt het wel. ’t Is dus een beetje gelijk de wereld van Alien, maar dan eeuwen later, en met niet één Weyland-Yutani maar een heel aantal Weylands-Yutani.

Logischerwijs kunnen we dus uitkijken naar onder meer échte levende aliens, in één van de volgende boeken. Het kan niet echt anders, denk ik.

Ah ja, Network Effect is aangeraden, natuurlijk.

Zeer aangeraden.

Rogue Protocol

Fri, 26 Feb 2021 19:03:00 +0100

Martha Wells Tor, 2018, 158 blz.

Op het einde van het vorige boek weet Murderbot wat er gebeurd is toen hij een hele stapel mensen heeft vermoord die hij eigenlijk had moeten beschermen. Het heeft te maken met wat een bedrijf daar op die plaats aan het doen was, en dat bedrijf deed misschien ook iets verdachts op een andere plaats, en dus besluit hij naar die andere plaats te gaan.

(Het wordt alsmaar moeilijker om iets te schrijven zonder spoilers, want het voelt opnieuw maar aan als hoofdstuk drie in een boek dat eigenlijk vier keer langer had kunnen zijn en alle vier de eerste boeken van de reeks had kunnen bevatten.)

Het is alsof Wells alle verschillende archetypes van robots achtereenvolgend aan het woord laat: dickiaanse twijfelende androïde (Murderbot), banksiaans Mind (ART), sexbot (hier en daar, terloops), en hier dan een aandoenlijke asimoviaanse robot die door zijn eigenaar behandeld wordt als iets tussen geliefd intelligent huisdier en vriend (Miki).

Dit boek was, in tegenstelling met het vorige, véél meer actie. En nog meer dan het vorige boek, waar Murderbot zijn intellectuele meerdere tegenkwam, heeft hij hier niet meer automatisch overal en altijd de bovenhand.

Murderbot zelf blijft groeien, in al zijn contacten met mensen en niet-mensen. En blijft sarcastisch, en droog, en grappig, en onzeker, en complex.

En op het einde van het boek, jawel: meteen verder naar het volgende.

Artificial Condition

Wed, 24 Feb 2021 23:28:00 +0100

Martha Wells Tor, 2018, 158 blz.

Dus, Murderbot noemt zichzelf Murderbot onder meer omdat weet dat hij ooit een hele hoop mensen dood heeft gemaakt die hij eigenlijk had moeten beschermen. Na die gebeurtenis is zijn geheugen gewist (maar niet helemaal, omdat een deel van zijn geheugen organisch is en niet echt wisbaar). Een tijd daarna heeft hij zijn governor module gehackt, waardoor hij niet meer gecontroleerd kan worden door het bedrijf dat zijn eigenaar is.

Op het einde van het vorige boek is hij eigendom geworden van het hoofd van een regering van een plaats waar intelligente andoïden zoals hij ook rechten hebben. Beperkte rechten, want ze hebben nog altijd een eigenaar, maar toch.

Murderbot kiest er meteen voor om niét mee te gaan met zijn nieuwe vrienden, maar terug te keren naar de plaats waar hij al die mensen had gedood, om er het fijne van te weten te komen.

Hij vraagt aan een leeg schip dat naar daar gaat of hij eventueel mee zou mogen gaan, en schets zijn verbazing als blijkt dat het een écht intelligent schip is. Gelijk, niet zomaar een schip met een bot aan het stuur, maar een serieus intelligent schip, grootteordes slimmer dan hem. Het schip, dat hij ART doopt (voor Asshole Research Transport), is een fijne mengeling van enorm intelligent maar ook nul ervaring in het echte leven, en het is serieus grappig en ontroerend hoe het schip leert omgaan met menselijke emoties door samen met Murderbot naar soaps te kijken.

Niet dat Murderbot zelf vreselijk goed is met menselijke emoties of zo, daar niet van.

Ook dit boek was eigenlijk maar een degelijke tv-aflevering lang, ook dit verhaal was uitstekend.

De auteur doet ook helemaal niet alsof het een alleenstaand boek is: het begint meteen na het einde van het eerste boek, en het eindigt met het derde boek helemaal in het vizier.

La survivante: lintégrale

Sat, 09 Jun 2012 23:12:01 +0100

Paul Gillon Drugstore, 2008, 192 blz.

Een vrouw is aan duiken, komt boven, blijkt dat haar twee compagnons dood zijn. Verkoold, achtig. Verpulverd.

En dan blijkt dat iedereen dood is. De robots leven nog, natuurlijk, dat wel.

Beetje Night of the Living Dead. Beetje veel I have no mouth and I must scream. Beetje veel allemaal boeken uit mijn jeugd.

Maar niet echt goed, nee.

Faisons l’homme à notre image

Fri, 18 May 2012 22:15:03 +0100

Ottavio De Angelis (tekst) – Franco Saudelli (beeld) – Teresa Bi Agioli (kleur) Dargaud, 1987, 56 blz.

Ach, nog zo’n jaren-1980-niemendalletje uit de Fnac. Ik herinnerde het mij in dezelfde reeks als L’homme est-il bon, maar ‘t bleken eerder Asimov-achtige robot-verhaaltjes te zijn. Verhaaltjes waarvan het einde, helaas, redelijk ver op voorhand doorgetelefoneerd werden.

Ook al geklasseerd onder “leuk tussendoortje”, en ook al geklasseerd onder “neen, daar zou ik nu geen geld meer aan geven”.