mythologie — Boeggn

Norse Mythology

Sat, 04 Mar 2017 16:20:04 +0100

Neil Gaiman W. W. Norton & Company, 2017, 304 blz.

In het vierde leerjeer ontdekte ik tegelijk Edgar Allan Poe (nachtmerries, jaren lang, ik moet het u niet vertellen), de Vliegende Hollander en een dik boek met vlaamse volksvertellingen. In het vijfde en zesde leerjaar las ik alles wat er van Gustav Schwab en Onno Damsté te vinden was, en kon geen mens mij verslaan in nutteloze kennis van Griekse en Romeinse mythen en sagen. In het zesde leerjaar won ik de verkleedwedstrijd voor karnaval op school (ik was een zigeunerin, don’t ask), en mocht ik als prijs een boek kiezen. Ik koos, in dezelfde reeks als Schwab’s vertaalde magnum opus, een boek over Egyptische mythen en sagen.

Het heeft geduurd tot het eerste middelbaar dat ik de Germaanse kant van de zaken ontdekte, in een dik boek op zakformaat met zeer dun papier. De naam ben ik vergeten, maar het was iets in de zin van “encyclopedie van de wereldmythologie” – tienduizenden lemma’s, een korte omschrijving per god of figuur.

Ik zat in de studie op school en elk excuus om niet te studeren was goed, dus maakte ik – Hesiodus achterna – stambomen van mythologische systemen. Griekenland en Rome, dat lukte redelijk. Egypte was gemakkelijk. Maar dan kwam ik bij Odin en de zijnen terecht. Ik had geen overzicht gelezen zoals voor Griekenland/Rome of Egypte, en ik was verloren.

Ik dus op zoek naar meer, en gevonden in de bibliotheek. Geen idee meer wat het boek was en van wie, maar wat er wél bleef hangen, was dat het zó een totaal anders aanvoelende wereld was. De goden zijn niet zo onbereikbaar vreemd als Egyptische goden, niet zo verheven onbereikbaar als de Grieken in de boeken van Damsté en Schwab (ik had geen andere versies gelezen toen), maar veel menselijker. Thor is niet de slimste ter wereld (understatement). Loki is grappig maar ook zoals de schorpioen die niet anders kan dan slecht zijn. Odin lijkt verschillende personen te zijn in zijn verschillende vermommingen.

En dan zijn er de rare dingen: Heimdall met negen moeders, Loki die een merrie wordt en zqanger raakt, Loki’s kinderen de wereldslang Jormungandr, de Fenriswolf en Hel, met één gezonde en één rottende kant.

En van het hele begin af hangt voortdurend het einde boven het hoofd van alles. Ragnarok komt, in de toekomst. Odin zal opgegeten worden door Fenrir, Thor verslaat Jormungandr maar valt zelf dood, Freyr en Surtr doen elkaar dood, de zon dooft uit, de aarde wordt verzwolgen door de zee, de sterren verdwijnen alles staat in brand.

Maar niet alles en iedereen is dood. Er zijn twee mensen overgebleven, en er zijn nog een paar goden, en de hele wereld begint opnieuw.

Ik weet niet meer welk boek ik in 1982 vond in de bibliotheek. Ik heb sindsdien wel meer gelezen. Ergens in de bibliotheek staat een versie van Snorri Sturluson’s verzameld werk, en Noorse mythologie komt hier en daar terug in allerlei. Niet in het minst in Neil Gaiman’s Sandman en vooral American Gods, waar Odin en Loki (en Baldr, shh) hoofdrollen spelen.

De originele teksten zijn ondertussen allemaal online te vinden, maar wie een inleiding Noorse mythologie wil, moet niet verder kijken dan Neil Gaiman’s Norse Mythology.

Het begint zo:

Before the beginning there was nothing—no earth, no heavens, no stars, no sky: only the mist world, formless and shapeless, and the fire world, always burning.
To the north was Niflheim, the dark world. Here eleven poisonous rivers cut through the mist, each springing from the same well at the center of it all, the roaring maelstrom called Hvergelmir. Niflheim was colder than cold, and the murky mist that cloaked everything hung heavily. The skies were hidden by mist and the ground was clouded by the chilly fog.

To the south was Muspell. Muspell was fire. Everything there glowed and burned. Muspell was light where Niflheim was gray, molten lava where the mist world was frozen. The land was aflame with the roaring heat of a blacksmith’s fire; there was no solid earth, no sky. Nothing but sparks and spurting heat, molten rocks and burning embers.

In Muspell, at the edge of the flame, where the mist burns into light, where the land ends, stood Surtr, who existed before the gods. He stands there now. He holds a flaming sword, and the bubbling lava and the freezing mist are as one to him. It is said that at Ragnarok, which is the end of the world, and only then, Surtr will leave his station. He will go forth from Muspell with his flaming sword and burn the world with fire, and one by one the gods will fall before him.

Hoe ongelooflijk goed is dat niet, jong. Allen daarheen!

American Gods: A Novel (The 10th Anniversary Edition)

Sat, 11 Aug 2012 00:06:15 +0100

Neil Gaiman William Morrow, 2011, 560 blz.

Neil Gaiman’s eerste echt grote boek, nadat hij een superster-bij-kenners geworden was met Sandman. Premisse: Shadow kreeg drie jaar gevangenisstraf voor een futiliteit, en een paar dagen voor hij vrij zou komen, blijkt zijn vrouw gestorven te zijn. Als hij de gevangenis verlaat, komt hij in dienst van ene Wednesday.

Wednesday blijkt Odin te zijn. Wotan, Alvader, met één oog, van Huginn en Muninn, etc. Hij neemt Shadow mee doorheen Amerika, van god naar god om ze te proberen recruteren, wegens alsdat er een oorlog op komst is. Een oorlog tussen de oude goden, die in Amerika zijn terechtgekomen mee met immigranten, en nieuwe goden, van auto en televisie en media en techniek.

Tussen de road movie-achtige stukken heen schrijft Gaiman stukken en stukjes Coming to America, met telkens min of meer afgeronde verhalen over hoe deze of gene god in Amerika terechtkwam. Mee met een tweeling uit Zwart Afrika die als slaven geïmporteerd werden, mee met een veroordeelde Ierse, mee met een Siberische stam op de vlucht voor iets Tunguska-achtigs, meet met Feniciërs en Egyptenaren en Basken en Noormannen, van tweeduizend vóór tot duizend na Christus.

En we komen de goden ook echt tegen: de oude goden veelal vergeten, overlevend op herinneringen van herinneringen; de nieuwe goden eigenlijk ook absoluut niet gerust, wegens beseffen dat ze even snel verouderd kunnen zijn als ze er gekomen zijn – kijk maar naar de god van de spoorwegen, in zijn uniform van staalbaron uit de negentiende eeuw.

Er zijn Jaquel (Anubis) en Ibis (Toth), begrafenisondernemers in Cairo en hun kat Basht. De gezusters Zorya Utrennyaya, Zora Vechernyaya en Zorya Polunochnaya (ochtend, avond en nacht) die samenleven met Czernobog, de Slavische god van dood, chaos en nacht – tegenwoordig op pensioen maar tot voor een paar tiental jaren werkzaam in een slachthuis. Er zijn trollen en leprechauns en Indische goden en Indiaanse goden, en volkshelden en mythische figuren.

Ik had het vorige keer zó snel gelezen dat ik het einde aan denk ik een bladzijde of vier per minuut moet gedaan hebben, en dat was nergens goed voor. Dus heb ik er bij deze wel mijn tijd voor genomen.

Wat me opviel, was hoe degelijk het allemaal in mekaar zit. En hoeveel evolutie er zit in het hoofdpersonage: in het begin een eigenlijk totala oninteressante mens, op het einde een mens van vlees en bloed.

En ook: hoe enorm veel méér er te doen is met de premisse: een andere mens zou er gewoon elk jaar een klepper van een paar honderd bladzijden mee kunnen schrijven. En dat ik hoop dat Gaiman er één dezer nog eens naar terugkeert: Anansi Boys is ondertussen al zes jaar oud!

Socrate, le demi-chien: Ulysse

Sun, 10 Jun 2012 23:19:28 +0100

Joann Sfar (tekst) – Christophe Blain (beeld) – Audré Jardel (kleur) Dargaud, 2003, 46 blz.

Socrates is de hond van Hercules. Hercules is een halfgod, Socrates is een halfhond (en half-filosoof). Socrates is een lafaard eerste klas, Hercules is een oermens die eigenlijk vooral wil vechten en vrijen. En Socrates wordt ingeschakeld om te spioneren op vrouwen.

Oh, en dan komen we Odysseus tegen die zijn vrouw verlaat, en begint Hercules iets met Penelope, en komen Odysseus en Hercules tezamen op een boot terecht en is het van homo-erotiek en kannibalisme, en komen we Homeros tegen die blijkt een cycloop te zijn.

‘t Klinkt wat belachelijk, maar ‘t is van een lichtvoetigheid en een grappigheid: Sfar schrijft zoals hij dat in Le Chat du Rabbin doet, en de tekeningen van Blain zijn wondermooi. Hard aangeraden.

Socrate, le demi-chien: Héraclès

Sun, 10 Jun 2012 23:17:39 +0100

Joann Sfar (tekst) – Christophe Blain (beeld) – Audré Jardel (kleur) Dargaud, 2002, 46 blz.

Marlène & Jupiter, tome 1

Wed, 16 May 2012 22:07:45 +0100

Georges Pichard Yes Company, 1988, 50 blz.

Ah, nostalgie. Vuile boekskes van het genre dat bij ons thuis wel eens op zolder durfde te liggen. Als ik het mij goed herinner, hadden we thuis een aantal albums van Blanche Epiphanie liggen, en vond ik er niet al te veel aan. Nogal jaren-1970-aandoende vrouwen, en zo.

Ik had al een tijd een stapeltje Franstalige strips liggen in het genre dat toen wel eens porno genoemd werd, maar dat in het licht van het internet en van de jaren 2010 vooral oh la la kijkt nu een blote madam is, en meer een soort National Geographic etnologische tijdsdocumenten zijn dan iets anders, en ik vroeg me af of dat eigenlijk overeind bleef.

[Overeind, get it? ’t Was nochtans niet de bedoeling. Ah ha ha.]

Wel: aan Blanche Epiphanie ben ik nog niet begonnen, maar deze Marlène et Jupiter was totaal onverwacht echt wel grappig. Concept: Jupiter komt op aarde poolshoogte nemen. Leda-en-de-zwaangewijs. Compleet matter-of-fact verteld, erg jaren-1980, en ik denk dat Alan Moore het ook wijs zou gevonden hebben. Op het einde van het boek komt Jupiters madam er ook tussen, en Mercurius, en ik ga eens op zoek gaan naar het vervolg, als ik het ooit vind.

Immortals - Gods and Heroes

Sun, 01 Jan 2012 09:10:39 +0100

Jock, Brian Clevinger, Francesco Francavilla, Dennis Calero, Ben McCool, Ron Marz, Jimmy Palmiotti, Justin Gray e.a. Archaia Studios Press, 2011

Uuuuurgh. Een comic als tie-in bij de film Immortals, en oh boy: het trekt op niets.

Of misschien is het omdat ik niet voorbij de nodeloze verdraaiing van de titanomachie geraakte – allez, waarom zouden ze in ’s hemelsnaam van Prometheus een slechterik maken bijvoorbeeld?

Nah, niets voor mij.