middeleeuwen — Boeggn

Gelezen: The Black Death: The Intimate Story of a Village in crisis, 1345-1350

Tue, 17 Sep 2024 17:53:00 +0100

John Hatcher Da Capo Press, 2008, 318 blz.

Ik was ervan overtuigd dat ik hier al iets over geschreven had, maar blijkbaar niet want ik vind het nergens terug. Dus dan maar in de rapte, want mijn hersenen gaan lastig doen zolang ik een recent gelezen boek niet op tinternet gezet heb.

John Hatcher is een historicus die een boek wou schrijven over de Zwarte Dood, maar niet voor de zoveelste keer hetzelfde stereotiepe boek over de Zwarte Dood wou schrijven. Zijn invalshoek: (1) het verhaal schrijven gezien vanuit één dorp in Engeland en (2) de beste beschikbare historische bronnen 'aankleden' met plausibele maar fictieve personages, gebeurtenis en gevoelens. Zo wordt het "a personal history", iets tussen fictie en non-fictie.

Mja. Opdracht niet geslaagd, wat mij betreft.

Er zijn namelijk twee grote problemen:

Hij begint elk hoofdstuk met een beknopte non-fictie-samenvatting van wat er zal gebeuren. Resultaat: nul verrassing in het fictiegedeelte.
Combineer dat met de helaselijke vaststelling dat Hatcher gewoon geen goede fictieschrijver is. Zijn personages zijn eendimensionaal, hij blijft in herhaling vallen, en zelfs zonder de intro's, die ik op den duur achteraf las in plaats van ervoor, is het allemaal ongelooflijk voorspelbaar en saai.

Ik zou vele keren liever de historicus aan het woord gezien hebben dan de poging-tot-fictieschrijver, want de feiten op zich zijn boeiend genoeg.

Spijtig.

Ash: A Secret History

Fri, 14 Jun 2024 17:57:00 +0100

Mary Gentle Orion Paperbacks, 2000, 1113 blz.

Ik denk dat het de vierde keer is dat ik dit boek lees. De laatste keer was geleden van 2015, en ik wist de grote lijnen van het verhaal nog, maar ik was genoeg vergeten om keer op keer aangenaam verrast te zijn.

En het einde blijft echt serieus een van de betere eindes van een boek ooit.

De raamvertelling -- iemand die manuscripten vertaalt die in real time in onze wereld lijken te veranderen van historisch naar fantasie, terwijl tegelijkertijd gerelateerde archeologische vondsten de meest fantastische en mythologische aspecten van de manuscripten lijken te ondersteunen -- was bij het herlezen niet zo boeiend meer om lezen. Aangezien ik de grote lijnen en het einde kende, deden die intermezzo's in de vorm van mails tussen alsmaar meer verbijsterde wetenschappers niet veel meer dan het verhaal nodeloos onderbreken.

Maar behalve dat: wat een heerlijk boek.

Eifelheim

Wed, 01 May 2024 13:24:00 +0100

Michael Flynn Tor Books, 2006, 320 blz.

Ik ben kwaad op dit boek. Maar echt serieus kwaad.

Ik was al heel het jaar boek na boek aan het lezen aan een tempo van een dag of twee per boek, en hier heb ik verschrikkelijk lang over gedaan.

Twee verhaallijnen: eentje nu, met een koppel wetenschappers die onderzoek doen (een historicus naar een mysterieus 'verdwenen' dorp ergens in de middeleeuwen in Duitsland, en zijn partner die dingen doet met fysica en dergelijke). En een tweede in het verleden, in de middeleeuwen in Duitsland.

Dit boek had alleen de tweede verhaallijn moeten zijn, of misschien alleen de tweede met de eerste als epiloog, en dan zou ik het met plezier gelezen hebben en fantastisch goed gevonden hebben.

Zoals het nu is, is het een boek dat ik niemand aan zou raden. Alles, maar dan ook alles dat in de middeleeuwen gebeurt, wordt totaal gespoiled in de stukjes die zich nu afspelen. Maar serieus hé: de dramatische ontknoping wordt aangekondigd in het begin van één van de eerste stukken in het heden.

Het is bijzonder moeilijk om u de dingen aan te trekken die in het verleden gebeuren, als het als van het eerste hoofdstuk duidelijk is hoe het eindigt. Dit is géén Ash: A Secret History.

Voor wie wil weten waar het over gaat: in de middeleeuwen is een schip met aliens gestrand in een dorp in Duitsland. Ze hebben het enorme geluk dat de priester van het dorp een bijzonder geleerde en wijze mens is, die erin slaagt om de verhouding tussen aliens en aardlingen voor het grootste deel vreedzaam en constructief te houden.

Ik wou zo enorm hard dat ik het boek opnieuw voor de eerste keer kon lezen zonder die vurte spoilers, want het is enorm goed geresearched, het is bijzonder realistisch, en het zit vol menselijkheid.

Bah. Domme auteur.

Les royaumes barbares en Occident

Wed, 24 Jun 2015 14:58:12 +0100

Magali Coumert, Bruno Dumézil Presses Universitaires de France, 2014, 128 blz

Er zijn geen zekerheden meer! Ze pakken ons alles af, de wetenschap!

Handen omhoog wie géén fantastische herinneringen heeft aan die prachtige Duitse hangkaarten vroeger in de klas, van Entwickelung des Römischen Reiches en Vergrößerung des Frankenreichs von 481-814, en meest boeiend van al de kaart van de Völkerwanderung, met allerlei pijlen die vertrokken uit het diepste van de steppen van Centraal-Azië, op de voet gezeten door de Hunnen, en dan in grote troepenbewegingen over honderden jaren heen Europa overspoelden, soms opsplitsend, soms weer tesamen komend, Ostrogoten, Wisigoten, Vandalen, Longobarden, Sueven, Franken en anderen, voorbij het Iberisch schiereiland en tot in Carthago.

Met horden wildemannen die nauwelijks worden tegengehouden door de Romeinse limes, en die ze dan uiteindelijk in golven overspoelen en Rome ten gronde richten:

Wel, blijkbaar: niets van dat alles. Er is geen echt spoor van massale volksverhuizingen, en ze hebben ons allemaal blaaskes wijsgemaakt. Kort door de bocht: vanaf de renaissance was het de gewoonte om de barbaren de schuld te geven van het ondergaan van het West-Romeinse Rijk, en waren de barbaren de slechteriken. En dan kwam de negentiende eeuw en was iedereen plots nationalistisch, en was het helemaal in om de oorsprong van de Europese natiestaten te zoeken in de volksstammen van lang geleden.

Terwijl die grote volksstammen eigenlijk helemaal geen coherente gehelen waren, maar eerder losse verbanden van mensen die sterke leiders volgden en nu eens ‘Hunnen’ waren omdat de baas een Hun was, en dan eens ‘Gothisch’ omdat het goed stond om Gotisch te zijn, en dan weer ‘Franken’ of ‘Alemannen’ omdat ze met een grote groep samen onder een nieuwe leider optraden.

Zeker dat er identiteiten en talen en culturen achter die namen zaten, maar blijkbaar dus meer zo’n beetje hetzelfde scenario als bij het ontstaan van het Frans: kip-en-eigewijs eerst de kip (de groepering) en dan pas het ei (de identiteit). Stapsgewijze ethnogenese, waarbij de politieke en ideologische constructie zeer zwaar primeert op het genetische of genealogische.

Een (zeer) summier overzicht van de paar eeuwen rond 476, dat kort maar duidelijk doet aanvoelen hoe complex de situatie was, en hoe onmogelijk het is om in het algemeen te spreken van barbaarse invallen – wegens alsdat de Romeinen en de ‘barbaren’ meer mét elkaar dan tegen elkaar werkten, en het op den duur zeer moeilijk was nog te weten wie een zuivere Romein was en wie niet.

Fijn boekje om eens een avond te lezen.

(Ik geef trouwens met enige schaamte toe dat ik dit enkel bij de hand genomen heb omdat er één van de auteurs Dumézil was, en ik dacht dat het Georges Dumézil was. Bleek dat het Bruno Dumézil was, een verre neef. Ah well.)

A Song for Arbonne

Fri, 13 Mar 2015 19:12:50 +0100

Guy Gavriel Kay Roc, 1992, 512 blz.

Al sinds Lord of the Rings en zijn Hey dol! merry dol! ring a dong dillo! Ring a dong! hop along! Fal lal the willow! Tom Bom, jolly Tom, Tom Bombadillo! heb ik een gloeiende hekel aan gezang en poëzie in fictieboeken.

Dat trekt meestal op niets, dat is meestal zo cringe als maar kan zijn, en ik sla het dan ook meestal gewoon in één beweging over. Zelfs als ik het eigenlijk wellicht niet zou moeten doen, wegens belangrijk voor het plot en allerlei.

In een audioboek is er helaas niet onderuit te komen.

Het was al een tijd geleden dat ik Song for Arbonne gelezen had: ’t is fantasy, maar voor mensen die eens wat anders willen dan de zoveelste op Angelsaksische archetypes gebaseerde dinges. De Provence in de hoge middeleeuwen – denk troubadours, trouveres, hoofse liefde, doe er een scheut echo’s van de Albigenzische kruistochten bij en hey presto.

Fijne personages, fijne wereld, maar bij het herlezen (herbeluisteren) viel me vooral op hoe enorm kort het verhaal is, en hoe weinig er eigenlijk maar gebeurt. Een stuk of vier vijf set pieces en dat is dat: in een coverblurb schrijft de San Francisco Chronicle “Elegant, sweeping and colorful… one of those books you wish would never end”, en daarin heeft de recensent gelijk.

Het boek eindigt namelijk op het moment dat ik het graag had zien beginnen: een jongste zoon die net tegen zijn vader en zijn rechtmatige koning gevochten heeft, zijn oudere broer verloren is, en nu zelf koning wordt van een land dat op gruwelijke wijze oorlog aan het voeren was (met martelingen en verkrachtingen). Een hoofdpersonage dat nu dus met de gebakken peren van de faits accomplis van niet alleen deze laatste maar ook de vorige oorlog zit.

Maar bon.

Fijn boek voor wie zich graag eens vervoerd ziet naar een alternatieve versie van de pakweg 12de eeuw, op een wereld met twee manen waar mensen zowel een God als een Godin aanbidden; maar die voor de rest Zuid-Frankrijk had kunnen zijn.

Neem die poëzie en in het audioboek het zingen (oh God, het zingen) er dan maar bij, ’t valt uiteindelijk allemaal mee.

The Inheritance of Rome. A History of Europe from 400 to 1000

Fri, 12 Aug 2011 07:34:22 +0100

Chris Wickham Viking Adult, 2009, 651 blz.

Oh zeer zeker. Mij aangeraden door Martin Wisse, en helemaal mijn soort boek. Ik vond het, in tegenstelling tot Martin, noch droog noch moeilijk om door te raken: het ideale boek om aan het strand te lezen, met mijn voeten in het water en mijn hoofd bij de Merovingers, bij de Karolingers, bij de Abassieden, bij de Byzantijnen. Wickham start met een grondige stand van zaken in het Romeinse Rijk anno 400, en gaat dan van onderwerp tot onderwerp en van regio tot regio tot in 1000.

Hij valt noch in de val van onze schooltijd (“de val van Rome! alles is nu anders!”), maar hij is toch ook redelijk ferm tegen de reactie op die oude moralistische kijk (“alles is toch min of meer hetzelfde gebleven, met de Midellandse Zee in het midden en met religie en cultuur en zo”).

Aanrader.

Hawks of Outremer

Thu, 11 Aug 2011 20:30:30 +0100

Michael Alan Nelson (tekst) - Damian Couceiro (beeld) - Juan Manuel Tumburús (kleur) BOOM! Studios, 2010, 110 blz.

Robert E. Howard: ik lees dat graag. Hack clash smijt stamp uit de jaren 1930, en toch nog leesbaar, in tegenstelling tot veel pulp van die periode. Howard deed niet echt mee aan cowboy met witte hoed goed, cowboy met zwarte hoed slecht: zijn helden hebben hoeken af, en ‘t is lang niet altijd allemaal duidelijk.

Hawks of Outremer is van vóór Conan, maar hoofdpersonage Cormac FitzGeoffrey is wel redelijk zwaar een voorspiegeling van Conan. Niet in een mythisch land twaalf eeuwen geleden maar in de periode van de Derde Kruistocht, geen Cimmeriaan maar een half-Noorman half-Celtische krijger.

Het verhaal doet er niet echt heel erg hard toe: Cormac is op weg naar Antiochië, komt te weten dat zijn maat Gerard doodgeslegen is wegens wellicht een vrouwenhistorie, en besluit (hoe zoudt ge zelf zijn) wraak te nemen.

Cormac moet het helemaal op zijn alleen doen, wegens dat er net een fragiel bestand tussen Saracenen en Europeanen was en dat het niet de bedoeling was dat één dode de oorlog zou doen opflakkeren. Cue moord en doodslag, zonder ommezien of aflaten, tot zelfs in de tent van hoofdsaraceen Saladin.

Een avonturenboek voor scholieren, maar ook geestig voor ouders van scholieren.