Das Johannesbuch der Mandäer

Fri, 03 Aug 2012 00:24:35 +0100

Mark Lidzbarski Alfred Töpelmann (Giessen), 1915, xxxii + 256 blz.

Ik vond Mead’s vertaling van het Johannesboek mooi, maar de man gaf zelf toe dat het vertalingen van vertalingen bleven: hij was niet naar de oorspronkelijke tekst teruggekeerd maar was vertrokken van de vertaling van Mark Lidzbarski (met slecht hier en daar een afwijking als hij het er écht niet mee eens was).

Benieuwd naar het origineel, en kijk nu: het internetarchief had dat toch wel staan zeker? I’m a sucker voor boeken waar een gemiddelde pagina meer voetnoot dan tekst is:

Neen, ik heb het niet volledig gelezen, al was het maar omdat Lidzbarski (in tegenstelling tot Mead) een wetenschappelijk werk voor wetenschappers schrijft, niet voor geïnteresseerde min-of-meer-leken. Dat de kerel er dus van uitgaat dat hij in één voetnoot hopsakee van Duits naar Frans naar Grieks naar Latijn naar Hebreeuws naar Aramees naar Syrisch naar Arabisch mag springen, en dat we dat allemaal wel zullen begrijpen.

Sorry, mijn Hebreeuws en Syrisch en Aramees en zo zijn niet meer wat ze nooit geweest zijn.

Maar voor de rest, tussen de vele (véle) onbegrijpbare en zelfs onleesbare stukken, fijn om lezen. En de vertaling is natuurlijk wél leesbaar, en verrassend fris: waar Mead voor de stereotiepe aanhef van een hoofdstuk “In the name of Great Life may hallowed Light be glorified” heeft, schrijft Lidzbarski “Im Namen des großen Lebens sei verherrlicht das hehre Licht”. En voor de afsluiting van een hoofdstuk heeft Mead “Life is exalted and is victorious, and victorious is the Man who has come hither”, en Lidzbarski “Das leben wird hochgehalten und ist siegreich, un siegreich ist der Mann, der hierher gegangen ist.”

Ik heb Mead dan maar met Lidzbarski samen gelezen.

Gnostic John the Baptizer

Thu, 02 Aug 2012 23:48:51 +0100

G.R.S. Mead Watkins, 1924, 137 blz.

In de reeks “lees eens wat boeken van reuzen op het terrein”: een bijzonder leesbaar en bijzonder interessant boekje, waarvan de volledige titel precies omschrijft wat de inhoud is:

Selections from the Mandæan John-Book Een introductie over de Mandeërs, en stukken vertaald uit het Johannes-boek van de Mandeeërs, de enige overgebleven Gnostische gemeenschap ter wereld. Tweeduizend jaar oud, géén fans van Jezus maar des te meer van Johannes de Doper. De stukken Johannes-boek, ik vond ze van een zeldzame schoonheid.
together with Studies on John and Christian Origins Ah ja, wie Johannes de Doper zegt, zegt Jezus. Niet al te veel speculatie hier, 't gaat in gnostische traditie niet écht over de historische personen achter de personages.
the Slavonic Josephus' Account of John and Jesus Zonder al te veel commentaar opnieuw: een vertaling van de stukken uit de Slavonische Josephus waar die afwijkt van Josephus zoals we hem kennen. Tegenwoordig wordt Slavonische J. als een hoax aanschouwd, een vervalsing, misschien iets met de Khazaren in de 10de of 11de eeuw, maar voor de leek leest het -- vooral in de context van dit boek -- als een authentieke tekst. Voor Mead gaat het om een reeks Joodse toevoegingen aan Josephus, die eigenlijk op de keper beschouwd helemaal geen (laat-)Christelijke interpolaties kunnen zijn, wegens dat ze (a) los staan van de synoptische evangelies en andere Christelijke teksten, en (b) met een minstens neutraal-Joodse stem geschreven zijn en de Christelijke doctrine zelfs tegenspreken. Enfin, ik zou eens wat meer moeten lezen over de status quæstionis, want Wikipedia is zijn gebruikelijk nutteloze zelf als het op (recente en neutrale) gespecialiseerde kennis over dergelijke zaken betreft.
and the Fourth Gospel Proem Heh. Een nieuwe vertaling van de aanhef van het evangelie volgens Johannes. Niet Johannes de Doper natuurlijk, Johannes "wat zijn echte naam ook moge geweest zijn" de Evangelist. Het stukje met "en het licht scheen in de duisternis maar de duisternis heeft het niet aanvaard" en alles: dat kwam Mead allemaal redelijk gnostisch over, en hij heeft het ook zo opnieuw vertaald. Ervan uitgaand dat het uit het Aramees komt, en alles.

Vlot leesbaar en interessant, zoals ik zei. En nog zo'n boek met aanknopingspunten naar tientallen andere boeken. Aangeraden.

Johannes de Doper — Boeggn

Das Johannesbuch der Mandäer

Gnostic John the Baptizer